ضمیرهای ملکی آلمانی (mein، dein، sein…)

«کتاب من»، «خواهر تو»، «خودرویش» — این ساختارها در آلمانی با ضمیرهای ملکی ساخته می‌شوند: mein، dein، sein، ihr، unser، euer و ihr. خبر خوب این‌جا است که این ضمیرها دقیقاً مثل ein صرف می‌شوند؛ یعنی اگر جدول ein را بلد باشید، این مبحث عملاً حل‌شده است.

در این مقاله هر هفت ضمیر را معرفی می‌کنیم، صرف‌شان را با همان منطق ein-واژه‌ها مرور می‌کنیم و به تفاوت ظریف sein و ihr می‌رسیم که ذهن فارسی‌زبان را گاهی گول می‌زند؛ چون فارسی «ـش» برای هر دو جنس به کار می‌رود.

هفت ضمیر ملکی آلمانی

• mein (مال من): mein Bruder (برادرم)
• dein (مال تو): deine Schwester (خواهر تو)
• sein (مال او — مذکر): sein Auto (خودرویش)
• ihr (مال او — مؤنث): ihr Zimmer (اتاقش)
• unser (مال ما): unser Haus (خانه‌مان)
• euer (مال شما): eure Eltern (پدر و مادرتان)
• ihr / Ihr (مال آن‌ها / شما محترمانه): ihre Kinder (بچه‌هایشان)

صرف مثل ein؛ فقط چند پایانه

• مذکر و خنثی Nominativ: بدون پایانه — mein Vater (پدرم)، mein Buch (کتابم)
• مؤنث و جمع: -e — meine Mutter (مادرم)، meine Freunde (دوستانم)
• مذکر Akkusativ: -en — meinen Vater (پدرم را)
• Dativ: -em / -er / -em — meinem Vater (به پدرم)، meiner Mutter (به مادرم)
• دقت: euer در مؤنث و جمع r را از دست می‌دهد: eure، نه euere — پایهٔ کامل در صرف صفت در آلمانی

sein یا ihr؟ گرهِ فارسی‌زبانان

• ساقهٔ ضمیر از «مالک» می‌آید: مالک مذکر → sein: Er liebt seinen Sohn. (او — مرد — پسرش را دوست دارد.)
• مالک مؤنث → ihr: Sie liebt ihren Sohn. (او — زن — پسرش را دوست دارد.)
• در فارسی «ـش» هر دو را پوشش می‌دهد؛ در آلمانی باید جنس مالک را بدانید.
• پایانهٔ ضمیر از اسمِ بعد می‌آید: mit seinem Auto (با خودرویش) — der، die و das را مرور کنید تا جای جنسیت‌ها در ذهن بماند.

جمله‌های نمونه برای تمرین

• Das ist meine Familie. (این خانوادهٔ من است.)
• Wie heißt deine Frau? (همسرت چه نام دارد؟)
• Wir suchen unseren Hund. (سگمان را جست‌وجو می‌کنیم.)
• Habt ihr eure Bücher? (کتاب‌هایتان را دارید؟)
• Ist das Ihr Auto? (این خودروی شماست؟ — محترمانه)
• برای واژگان مالکیت و نسبت‌ها، واژگان خانواده در آلمانی بهترین تمرین‌ساز است.

اشتباهات رایج فارسی‌زبانان

• پایانه‌ها را حذف نکنید: «mein Mutter» غلط و meine Mutter درست است.
• sein و ihr را با جنسِ «مال» قاطی نکنید؛ این دو جنسِ «مالک» را نشان می‌دهند.
• Ihr بزرگ یعنی «شما محترمانه»: Ist das Ihr Auto? در برابر ihr کوچک یعنی «او (زن)» یا «آن‌ها».
• eure بنویسید نه euere؛ تنها ضمیری که در صرف دچار کوچک‌شدگی می‌شود euer است.

سؤالات پرتکرار

چرا پایانهٔ ضمیر ملکی تغییر می‌کند؟

چون ضمیر ملکی در واقع نقشِ حرف تعریف نامعین ein را دارد و باید با اسمِ بعدش در جنس، تعداد و حالت هم‌نوا شود؛ mein Vater مذکر است، پس در Akkusativ می‌شود meinen Vater. همین منطق ein-واژه‌ها همهٔ پایانه‌ها را توضیح می‌دهد.

چطور بفهمم مالک مذکر است یا مؤنث؟

به مالک نگاه کنید نه به شیء؛ ضمیر از مالک می‌آید: Er liebt seinen Hund یعنی مرد سگش را دوست دارد و Sie liebt ihren Hund یعنی زن سگش را. در فارسی «ـش» هر دو را پوشش می‌دهد، پس این تمایز را باید فعال و با تمرین بسازید.

آیا ضمیر ملکی «من» همیشه mein است؟

ساقهٔ آن mein است اما پایانه‌اش تغییر می‌کند: mein Bruder، meine Schwester، meinen Bruder (را)، meinem Bruder (به). پس درست‌تر این است که بگوییم یک خانوادهٔ شکل داریم که مثل ein صرف می‌شود و در گفتار روزمره با تکرار، خودکار می‌شود.