فرانسه و انگلیسی؛ شباهت‌ها، تفاوت‌ها و مسیر یادگیری

اگر انگلیسی بلدید، خودتان را چند قدم جلوتر از خط شروع فرانسه تصور کنید؛ این دو زبان قرن‌هاست هم‌خانه‌اند و نزدیک به یک‌سوم واژگان انگلیسی مستقیماً از فرانسه آمده است. اما همین آشنایی، تله هم دارد: قواعدی که «شبیه ولی نه یکسان»اند، دقیقاً همان‌هایی هستند که بیشترین اشتباه را می‌سازند.

در این مقایسه، شباهت‌ها را به سود و تفاوت‌ها را با مثال مرور می‌کنیم و در پایان یک مسیر یادگیری برای کسی که با پایهٔ انگلیسی وارد فرانسه می‌شود چیده‌ایم؛ با هشدارهایی که فقط برای انگلیسی‌دان‌ها معنا دارد.

دو خانواده، یک گنجینهٔ واژگانی

انگلیسی از خانوادهٔ ژرمانیک است و فرانسه از خانوادهٔ لاتین؛ اما جنگ و ازدواج تاریخی، واژگان این دو را در هم تنیده است.

• واژه‌های هم‌نوشت: important (مهم)، possible (ممکن)، excellent (عالی)، restaurant (رستوران)، centre (مرکز).
• واژه‌های نزدیک: la nation (ملت)، l'animal (حیوان)، l'hôtel (هتل)، la musique (موسیقی)، le film (فیلم).
• واژه‌های آشنا که انگلیسی از فرانسه گرفته: la justice، le gouvernement، la beauté.
• همین یعنی با پایهٔ انگلیسی، دایرهٔ واژگان آغازین شما چند برابر یک تازه‌کار مطلق است.

تفاوت‌های گرامری که اول باید بشناسید

گرامر فرانسه جزئیات بیشتری می‌خواهد؛ چهار مورد زیر بیشترین کار را دارند.

• جنس اسم: انگلیسی the واحد دارد؛ فرانسه le مذکر و la مؤنث و les جمع: le livre (کتاب) ولی la page (صفحه).
• صفت بعد از اسم می‌آید: une voiture rouge (ماشین قرمز)؛ در انگلیسی برعکس است.
• صرف فعل کامل‌تر است؛ برای هر شخص پایانه دارید: je parle، tu parles، il parle (صحبت می‌کنم/می‌کنی/می‌کند).
• منفی‌سازی دور فعل می‌آید: ne ... pas در جملهٔ Je ne parle pas anglais. (انگلیسی صحبت نمی‌کنم).

تلفظ: دو فلسفهٔ متفاوت

واژه‌های مشترک، تلفظ‌های ناهمسان دارند؛ اینجا انگلیسی‌دان بیشترین لغزش را می‌کند.

• در فرانسه حرف آخر معمولاً بی‌صداست: table «تابل» نه «تیبل»؛ در انگلیسی واکهٔ آخر خوانده می‌شود.
• واکه‌ها جای دیگر می‌نشینند: u فرانسه در انگلیسی وجود ندارد و ou همان «او» است.
• فرانسه زبان هجایی است و انگلیسی تکیه‌ای؛ ریتم جملهٔ فرانسه یکنواخت‌تر و روان‌تر است.
• h در فرانسه خاموش است: l'hôtel «لُتل»؛ اما در انگلیسیِ همان واژه شنیده می‌شود.

دوست‌های فریبنده: شبیه در نگاه، دور در معنا

این فهرست، بیمهٔ شما در برابر غلط‌های مکالمه است.

• la librairie کتاب‌فروشی است نه کتابخانه؛ معادل library در فرانسه la bibliothèque است و این اولین قربانی معروف همهٔ انگلیسی‌دان‌هاست.
• actuellement یعنی «در حال حاضر» نه actually؛ attendre یعنی «منتظر ماندن» نه attend.
• sensible یعنی «حساس» نه منطقی؛ demander یعنی «پرسیدن» نه مطالبه‌کردن.
• la chance شانسِ خوش است: chanceux یعنی خوش‌شانس؛ در انگلیسی chance خنثی است.

اگر انگلیسی بلدید، چطور فرانسه را سریع‌تر یاد بگیریم؟

برنامهٔ شما با تازه‌کار مطلق فرق دارد؛ این تفاوت را نفع کنید.

• واژگان هم‌خانواده را «تلفتی» یاد نگیرید: همیشه با تلفظ فرانسوی و یک جملهٔ مثال.
• از همان هفتهٔ اول شنیداری جدی داشته باشید تا چشم‌آشنایی، گوش را غافل نگیرد.
• به قاعده‌های تلفظ فرانسه وقت کامل بدهید؛ اینجا محل اصلی اشتباه شماست.
• مسیر کلی را از آموزش فرانسه از صفر و انگیزه‌تان را از چرا یادگیری فرانسه بگیرید و در بخش انگلیسی هم پایه‌تان را محکم نگه دارید.

سؤالات پرتکرار

کدام زبان را اول یاد بگیرم؟

اگر هدف کوتاه‌مدت مشخصی دارید، همان هدف زبان‌تان را انتخاب می‌کند؛ اما اگر هر دو را می‌خواهید، انگلیسیِ پایه و بعد فرانسه توصیهٔ رایج‌تر است؛ چون منابع آموزشی فرانسه برای فارسی‌زبانان اغلب انگلیسی‌محورند و انگلیسی خوب، درِ سرعت را باز می‌کند. البته مسیر برعکس هم بی‌سابقه نیست.

چقدر از واژگان انگلیسی در فرانسه کار می‌کند؟

در متن‌های نوشتاری و رسمی، آشنایی واژگانی چشمگیر است و خواندن متن سطح B1 با پایهٔ انگلیسی واقعاً سریع‌تر پیش می‌رود؛ اما در گفتار، تلفظ‌های متفاوت و سرعت بومی این مزیت را کم می‌کند. نتیجه: مزیت شما در خواندن زود دیده می‌شود و در شنیدن باید از صفر گوش بسازید.

برای آزمون فرانسه، انگلیسی کمک می‌کند؟

در واژگان آکادمیک و ساختار آزمون‌های چهارمهارتی بله؛ خصوصاً اگر قبلاً تجربهٔ آزمون زبان دارید و با اتمسفر آزمون راحت‌اید. اما مراقب دوست‌های فریبنده باشید؛ در آزمون‌های رسمی مثل DELF، واژهٔ فریبنده دقیقاً همان‌جایی است که نمرهٔ واژگان را می‌بلعد.